Seçkin madde
Mustafa Kemal Atatürk
Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu ve ilk cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk'ün yaşamı, Millî Mücadele'deki rolü, cumhurbaşkanlığı dönemi ve bıraktığı miras.
Ayrıntılı maddeyi oku →Crokpedia’ya hoş geldiniz
Merak ettiğiniz dünyayı keşfedin.
1.284örnek madde
Bilim ve doğa
Tarih ve kültür
Kuantum fiziği
Maddenin ve enerjinin atom altı ölçeklerdeki davranışlarını inceleyen fizik dalı.
Arkeoloji
Geçmiş toplumları maddi kalıntılar üzerinden araştıran bilim alanı.
Mustafa Kemal Atatürk
Mustafa Kemal Atatürk (1881, Selanik – 10 Kasım 1938, İstanbul), Türk asker, devlet adamı ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusudur. Millî Mücadele'nin önderliğini yürütmüş ve 1923'ten ölümüne kadar Türkiye'nin ilk cumhurbaşkanı olarak görev yapmıştır.
Çocukluğu ve eğitimi
Mustafa Kemal, 1881 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nun Selanik kentinde doğdu. Annesi Zübeyde Hanım, babası Ali Rıza Efendi'dir. Askerî ortaokuldan sonra Manastır Askerî İdadisine, ardından Harp Okulu ve Harp Akademisine devam etti.
Askerlik yaşamı
Şam'daki görevinin ardından Trablusgarp ve Balkan savaşlarına katıldı. Birinci Dünya Savaşı'nda Çanakkale, Kafkasya ve Suriye cephelerinde görev yaptı. Anafartalar Grubu Komutanı olarak Çanakkale Savaşları'ndaki rolü geniş tanınırlık kazanmasını sağladı.
Millî Mücadele
19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıktı. Amasya Genelgesi, Erzurum Kongresi ve Sivas Kongresi, ulusal direnişin örgütlenmesinde belirleyici oldu. 23 Nisan 1920'de Ankara'da açılan TBMM'nin başkanı seçildi. Sakarya Meydan Muharebesi sonrasında mareşal rütbesi ve gazi unvanı verildi; 1922'deki Büyük Taarruz askerî mücadelenin sonucunu belirledi.
Cumhuriyet ve cumhurbaşkanlığı
29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilan edilmesinin ardından Türkiye'nin ilk cumhurbaşkanı seçildi. 1927, 1931 ve 1935 yıllarında yeniden seçildi. Döneminde hukuk, eğitim, yazı, kıyafet, takvim ve ölçü sistemleri gibi alanlarda kapsamlı değişiklikler gerçekleştirildi.
Dış politika ve ilkeler
Dış politikada egemenlik, bağımsızlık ve barış ilkeleri öne çıktı. 1934'te Soyadı Kanunu'nun kabulünden sonra TBMM tarafından kendisine Atatürk soyadı verildi. Cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve inkılapçılık, Atatürk ilkeleri olarak anılır.
Ölümü ve mirası
Atatürk 10 Kasım 1938'de İstanbul'daki Dolmabahçe Sarayı'nda öldü. Naaşı 1953'te Ankara'daki Anıtkabir'e nakledildi. Türkiye'nin siyasal, hukuksal, eğitimsel ve kültürel dönüşümündeki rolü, ülke tarihinin temel araştırma konularından biridir.
Eğitim ve hukuk reformları
1924 tarihli Tevhid-i Tedrisat Kanunu eğitim kurumlarını ortak bir yönetim altında topladı. 1926’da kabul edilen Türk Medeni Kanunu, aile ve miras hukukunda yeni düzenlemeler getirdi. 1928’de Latin harflerine dayanan Türk alfabesine geçildi; Millet Mektepleri okuryazarlığın yaygınlaştırılmasını amaçladı.
Kadınların siyasal hakları
Kadınlara 1930’da belediye seçimlerine, 1933’te muhtarlık seçimlerine katılma hakkı tanındı. 5 Aralık 1934’te milletvekili seçme ve seçilme hakkı kabul edildi. Bu düzenlemeler, kadınların siyasal temsili açısından önemli aşamalardı.
Nutuk ve bilimsel ilgi alanları
Atatürk, 1927’de okuduğu Nutuk’ta 1919–1927 dönemini kendi anlatımı ve belgelerle değerlendirdi. Eser, dönemin birincil kaynaklarındandır; yazarının siyasi bakış açısını da taşır. 1937’de yayımlanan Geometri kitabı, Türkçe matematik terimlerinin yerleşmesine katkıda bulundu.
Ekonomi ve dış ilişkiler
1930’larda sanayileşmede devlet yatırımları öne çıktı. Türkiye 1932’de Milletler Cemiyetine katıldı. 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi, Boğazların yönetimi ve güvenliği bakımından önemli bir değişiklik getirdi.