Cemal Gürsel

Cemal Gürsel portresi

Cemal Gürsel (1895–1966), asker ve devlet adamıdır. 1960 askerî müdahalesinin ardından devlet başkanlığı yapmış, 1961'de Türkiye'nin dördüncü cumhurbaşkanı seçilmiştir.

Askerlik yaşamı

Topçu subayı olarak yetişti; çeşitli birliklerde ve üst komuta görevlerinde bulundu. 1960'ta Millî Birlik Komitesinin başına geçti.

Cumhurbaşkanlığı dönemi

1961 Anayasası'nın kabul edildiği ve seçimlerle sivil yönetime geçildiği dönemde cumhurbaşkanlığı yaptı. Sağlık sorunları nedeniyle görevi 28 Mart 1966'da sona erdi.

Askerlik mesleği

Gürsel, Osmanlı ordusunda başlayan askerlik yaşamını Millî Mücadele ve Cumhuriyet döneminde sürdürdü. Üst komuta görevlerinin ardından Kara Kuvvetleri Komutanlığına getirildi.

1960 ile 1961 arasındaki görev ayrımı

27 Mayıs 1960 darbesinden sonra Millî Birlik Komitesinin başına geçti ve devlet başkanlığı yaptı. TBMM tarafından cumhurbaşkanı seçilmesi ise 26 Ekim 1961’de gerçekleşti. Bu nedenle devlet başkanlığı ile anayasal cumhurbaşkanlığı başlangıçları farklıdır.

1961 Anayasası ve siyasi ortam

1961 Anayasası halkoylamasında kabul edildi. Anayasa Mahkemesi ve Cumhuriyet Senatosu gibi kurumlar bu dönemin yapısında yer aldı. Aynı geçiş sürecindeki Yassıada yargılamaları ve Menderes, Zorlu, Polatkan’ın idamları siyasi tarihte derin iz bıraktı.

Görevin sona ermesi

Sağlık durumunun ağırlaşması üzerine görevini sürdüremeyeceğine ilişkin süreç işletildi. 28 Mart 1966’da yerine Cevdet Sunay seçildi; Gürsel aynı yıl hayatını kaybetti.

Kaynakça ve ileri okuma

  1. T.C. Dışişleri Bakanlığı — Cumhurbaşkanlarımız
  2. Cemal Gürsel — biyografi ve kaynakça